TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU
Kanun Numarası : 403
Kabul Tarihi : 11/2/1964
Yayımlandığı R Gazete : Tarih : 22/2/1964 Sayı: 11638
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 3 Sayfa: 470
BİRİNCİ BÖLÜM
Türk Vatandaşlığının Kazanılması
I - Kanun yolu ile kazanma
1 Nesep ile
A) Doğum

Madde 1 - (Değişik: 13/2/1981 - 2383/1 md)
Türkiye içinde veya dışında Türk babadan olan ya da Türk anadan doğan çocuk-
lar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar
B) Hal değişikliği

Madde 2 - Yabancı anadan evlilik dışında doğan çocuk,
a) Nesebinin tashihi,
b) Babalığın hükümle tahakkuk etmesi,
c) Tanıma,
yollarından biriyle bir Türk vatandaşına nesep bağı ile bağlanırsa, doğumundan
başlayarak Türk vatandaşı olur
C) Evlat edinme

Madde 3 - Evlat edinme evlatlığın vatandaşlığına tesir etmez Ancak, küçük
olan evlatlık, vatansız olur veya anası babası bulunmaz veyahut nerede olduğu
bilinmezse bir Türk tarafından evlatlığa alınmakla Türk vatandaşı olur
2 Doğum yeri ile

Madde 4 - Türkiye`de doğan ve vatandaşlığını ana ve babasından doğumla kaza-
namıyan çocuklar doğumlarından başlıyarak Türk vatandaşıdırlar
Türkiye`de bulunmuş çocuklar, aksi sabit olmadıkça, Türkiye`de doğmuş sayı-
lırlar
3 Evlenme ile

Madde 5 - Bir Türkle evlenen yabancı kadın Türk vatandaşlığına geçmek iste-
diğini 42 nci maddede gösterilen şekilde bildirdiği veya vatansız bulunduğu ve
yahut evlenmekle eski vatandaşlığını kaybettiği takdirde Türk vatandaşlığını
kendiliğinden kazanır
Evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde akitte hüsnüniyetli olan kadın,
Türk vatandaşlığını muhafaza eder
Butlanına karar verilmiş evlenmeden olan çocuklar, ana veya babaları hüsnü-
niyetli olmasalar dahi Türk vatandaşlığını muhafaza ederler
KANUNLAR, TEMMUZ 1989 (Ek - 4)
II- Yetkili makam kararı ile kazanma
1 Vatandaşlığa alınma çeşitleri ve ikamet
A) Genel olarak vatandaşlığa alınma:

Madde 6 - Aşağıdaki şartları taşıyan yabancılar Bakanlar Kurulu kararı ile
Türk Vatandaşlığına alınabilirler
Vatandaşlığa alınmasını isteyen kişi,
a) Kendi milli kanununa, vatansız ise Türk Kanununa göre reşit olmalıdır
b) Müracaat tarihinden geriye doğru Türkiye`de 5 yıl ikamet etmiş olmalı-
dır
c) Türkiye`de yerleşmeye karar verdiğini davranışı ile teyit etmiş olmalı-
dır
ç) İyi ahlak sahibi olmalıdır
d) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden hastalığı bulunmamalıdır
e) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmelidir
f) Türkiye`de kendisinin ve geçimi ile yükümlü olduğu kimselerin geçimini
sağlıyacak gelire veya mesleke sahip olmalıdır
B) İstisnai vatandaşlığa alınma:

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

Madde 7 - Aşağıdaki hallerde 6 ncı maddenin (b) ve (c) bentlerindeki şartlar
aranmaksızın yabancılar, istekleri üzerine, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Ba-
kanlar Kurulu karariyle Türk vatandaşlığına alınabilirler
a) Türk vatandaşlığını herhangi bir şekilde kaybetmiş olanların sonradan
doğmuş reşit çocukları,
b) Bir Türk vatandaşı ile evli olanlarla, bunların reşit çocukları,
c) Türk soyundan olanlarla, eşleri ve reşit çocukları,
ç) Bir Türk vatandaşı ile evlenme karariyle Türkiye`de yerleşmiş olanlar,
d) Türkiye`ye sanayi tesisleri getiren sosyal, ekonomik alanlarda veya bi-
lim, teknik veyahut sanat alanlarında olağanüstü hizmeti geçmiş veya hizmeti ge-
çeceği düşünülen kimseler,
e) Vatandaşlığa alınması Bakanlar Kurulunca zaruri görülenler
C) Yeniden vatandaşlığa alınma:

Madde 8 - Bu kanuna göre Türk vatandaşlığını kaybetmiş olanları, Bakanlar
Kurulu ikamet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşlığa alabilir 35 inci madde
hükmü saklıdır
D) Yabancının ikameti:

Madde 9 - Bir yabancı için ikamet Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye`de
oturmaktır Yabancının, toplamı altı ayı geçmemek şartiyle Türkiye dışında bu-
lunması ikamet süresini kesmez Ancak Türkiye dışında geçirdiği zaman ikamet sü-
resinden sayılmaz
2 Bakanlar Kurulu kararının hükmü ve vatandaşlığa alınmada usul (1)
A) Bakanlar Kurulu kararının hükmü

Madde 10 - (Değişik: 20/4/1989 - 3540/1 md)
Şartsız olarak vatandaşlığa alınma Bakanlar Kurulu kararı tarihinden itiba-
ren hüküm ifade eder
Bakanlar Kurulunca bir şarta bağlı olarak vatandaşlığa alınmasına karar ve-
rilenler için vatandaşlığa alınma kararı, bu şartın yerine getirildiğinin İçiş-
leri Bakanlığınca tespit edildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder
İki yıl içerisinde şartların yerine getirilmemiş olması halinde İçişleri Ba-
kanlığının teklifi üzerine vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kurulunca iptal
edilir
---------------------------------
(1) 20/4/1989 tarihli ve 3540 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile bu Kanunun 10 ve
11 inci maddelerinin ortak başlığı değiştirilmiş ve metne işlenmiştir
B) Vatandaşlığa alınmada usul

Madde 11 - (Değişik: 20/4/1989 - 3540/2 md)
Türk vatandaşlığına alınma başvurusu ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülki
idare amirine, yabancı ülkelerde Türk konsolosluklarına bir dilekçe ile yapılır
Bu makamlarca hazırlattırılacak dosya, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakan-
lığına gönderilir
Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunan kişi hakkında, bu Kanunun uygulanması-
na ilişkin yönetmelikle tespit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak ge-
rekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır Durumları uygun görülenlerin
vatandaşlığa kabulü için Başbakanlığa teklifte bulunulur; uygun görülmeyenlerin
başvuruları,İçişleri Bakanlığınca reddedilir
III - Seçme hakkı ile kazanma
1 Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler

Madde 12 - Aşağıdaki kişiler, Türk Medeni Kanununa göre reşit olmalarından
başlıyarak bir yıl içinde Türk vatandaşlığını seçebilirler:
a) (Mülga: 13/2/1981 - 2383/11 md)
b) 30 ve 37 nci maddeler gereğince, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlı-
ğını kaybeden küçükler,
c) 32 ve 36 ncı maddeler gereğince ana veya babalarına bağlı olarak Türk va-
tandaşlığını kaybeden küçükler,
2 Evlenme ile Türk vatandaşlığını kaybeden kadın

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

Madde 13 - 19 uncu madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan
kadın bu evliliğin sona ermesinden başlıyarak üç yıl içinde Türk vatandaşlığına
dönebilir
IV - Vatandaşlığı kazanmanın sonuçları
1 Evlenmede çocuklar

Madde 14 - Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadının, bu evlenmeden
önceki küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velayetin anada bulunması,
Hallerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar
Şu kadar ki (a) ve (d) bentlerinin uygulanmasında 16 ıncı maddedeki şartlar
aranır
2 Vatandaşlığa alınma:
A) Eş:

Madde 15 - Vatandaşlığa alınma eşin vatandaşlığına tesir etmez, ancak, va-
tansız kadın, kocasına bağlı olarak Türk vatandaşı olur
B) Çocuklar:

Madde 16 - Küçük çocuklar Türk vatandaşlığına alınan babalarına bağlı olarak
Türk vatandaşı olurlar
Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız olması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velayetin anada bulunması
Hallerinde çocuğun milli kanunu engel olmadığı takdirde analarına bağlı ola-
rak Türk vatandaşı olurlar
3 Seçme hakkı ile kazanma
A) Türk vatandaşlığını seçen kişinin eşi ve çocukları:

Madde 17 - Bu kanunun, vatandaşlığı kazanmanın sonuçlarını düzenliyen 15 ve
16 ncı maddeleri 12 nci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlı-
ğına dönen kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da uygulanır
B) Türk vatandaşlığını seçen kadının çocukları:

Madde 18 - Evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan analarına bağlı olarak
Türk vatandaşlığını kaybeden küçük çocuklar, kadının 13 üncü madde uyarınca seç-
me hakkını kullanarak Türk vatandaşlığına dönmesi halinde, analarına bağlı ola-
rak Türk vatandaşı olurlar
Kadına Türk vatandaşlığını kaybettiren evlenmeden olan küçük çocukları,
16 ncı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hallerde seçme hakkını kullanan
analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar
İKİNCİ BÖLÜM
Türk Vatandaşlığının Kaybı
I - Kanun yolu ile kayıp
Evlenme:

Madde 19 - Yabancı ile evlenen Türk kadını kocasının milli kanunu evlenme
sebebi ile kocanın vatandaşlığını kadına bahşettiği ve kadın kocasının vatandaş-
lığını seçtiğini 42 nci maddede gösterilen şekilde bildirdiği takdirde, Türk va-
tandaşlığını kaybeder
Kadın kocasının vatandaşlığını belirli şartların gerçekleşmesi ile kazanı-
yorsa; Türk vatandaşlığı o tarihte kaybedilir
II - Yetkili makam kararı ile kayıp
"1Vatandaşlıktan çıkma ve başka bir devlet vatandaşlığını kazanma izni"(1)
A) Çıkma şartları:

Madde 20 - Türk vatandaşlığından çıkma, aşağıdaki şartlarla, Bakanlar Kuru-
lunun iznine bağlıdır
a) Mümeyyiz ve reşit olmak,
b) (Mülga: 7/6/1995 - 4112/1 md)
c) (Değişik: 13/2/1981-2383/2 md) Herhangi bir nedenle yabancı Devlet va-
tandaşlığını kazanmış olmak veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanacağına
ilişkin inandırıcı belirtiler bulunmak
-----------------------------------
(1) Bu alt başlık, 13/2/1981 tarih ve 2383 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle
değiştirilmiş şeklidir
B) Müracaat makamı:

Madde 21 - (Değişik: 13/2/1981 - 2383/3 md)
Türk vatandaşlığından çıkma veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanma di-
leği, Türkiye içinde ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkiye amirine, yurt dı-
şında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur
Bu makamlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına
gönderilir

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

C) Çıkma ve izin belgeleri:

Madde 22 - (Değişik: 13/2/1981 - 2383/4 md)
Vatandaşlıktan çıkmak isteyen kişi aynı zamanda başka bir Devlet vatandaşı
ise, çıkma belgesi kendisine derhal verilir
Vatandaşlıktan çıkmak isteyen kişi, başka bir Devlet vatandaşı değil ise,
İçişleri Bakanlığınca kendisine bir izin belgesi, ilgili yabancı Devlet vatan-
daşlığını kazandığını belirten belgeyi getirdiğinde de çıkma belgesi verilir
Başka bir Devlet vatandaşlığını kazanmak isteyen kişiye de Bakanlar Kurulun-
ca tespit edilen esaslara uygun olarak İçişleri Bakanlığınca izin belgesi veri-
lebilir
İzin belgesi üç yıl için geçerlidir İzin belgesi alanlar bu süre içerisinde
yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeleri vermek zorundadırlar
Ç) Çıkma hükmü:

Madde 23 - (Değişik: 13/2/1981 - 2383/5 md)
22 nci madde uyarınca çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kay-
bedilir
Kendilerine 22 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen izin
belgesi verilmiş olanlardan aynı maddede gösterilen süre içerisinde yetkili Türk
makamlarına gerekli bilgi ve belgeleri vermemiş olanların Türk vatandaşlığını
kaybedip etmediklerine, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca
karar verilir
2 Vatandaşlığa alınmanın iptali

Madde 24 - Vatandaşlığa alınma, ilgilinin yalan beyanı veya önemli hususla-
rı gizlemesi sonucu vukubulmuş ise, vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kurulun-
ca iptal edilir
İlgilinin Türk vatandaşlığına alınmasından başlıyarak beş yıl geçtikten son-
ra iptal kararı verilemez
3 Vatana bağlılıkla bağdaşmıyan eylemler
A) Kaybettirme:

Madde 25 - Aşağıdaki kişilerin Türk vatandaşlığını kaybettiklerine Bakanlar
Kurulu tarafından karar verilebilir
a) (Değişik: 13/2/1981 - 2383/6 md) İzin almaksızın kendi istekleriyle ya-
bancı bir Devlet vatandaşlığını kazananlar,
b) Yabancı bir Devletin, Türkiye`nin menfaatlerine uymıyan herhangi bir hiz-
metinde bulunup da Hükümetçe, bu görevi bırakmaları kendilerine yurt dışında el-
çilik veya konsolosluklarımız, yurt içinde ise mahalli mülkiye amirleri tarafın-
KANUNLAR, AĞUSTOS 1992 (Ek - 13)
dan bildirilmesine rağmen üç aydan az olmamak üzere verilecek münasip bir süre
içerisinde kendi istekleriyle bırakmıyanlar,
c) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir Devletin her türlü hizmetinde ken-
di istekleriyle Hükümetin izni olmaksızın çalışmaya devam edenler,
ç) Yurt dışında bulunup da muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye`
de savaş ilanı üzerine, yurt dışında bulunup da, yurt savunmasına katılmak için
yetkili kılınmış makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak
üç ay içinde icabet etmiyenler,
d) Sevk sırasında veya kıtalarına katıldıktan sonra yurt dışına kaçıp da
kanuni süre içinde dönmiyenler,
e) Silahlı Kuvvetler mensupları ile askerlik görevini yapmakta olanlardan
görev, izin, hava değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da süresi bit-
tiği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde geri dönmiyenler,
f) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra kesinti-
siz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağ-
lılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza ettiğine delalet edecek
resmi temas ve işlemleri bulunmayanlar
g) Mülga:27/5/1992-3808/1 md)
(ç),(d) ve (e) bendlerine göre karar verilebilmesi için Milli Savunma Bakan-
lığının teklifi şarttır
(Ek bentler: 13/2/1981-2383/6 md):
h) Herhangi bir yolla yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazanmış olup, ke-
sintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve
bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza etmek isteğine delalet
edecek resmi temas ve işlemlerde bulunmayanlar
Mülga ikinci fıkra: (27/5/1992 - 3808/1 md)
B) Çıkarma:

Madde 26 - (Değişik: 13/2/1981-2383/7 md)
Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve dış güvenliği ile kanu-
nun suç saydığı şekilde iktisadi veya mali güvenliği aleyhinde faaliyette bulu-
nan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun
yurt dışına çıkan ve hakkında Türkiye`de bu nedenle kamu davası açılmasına veya
ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapı-
lan duyuruya rağmen üç ay içinde, savaş, Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde bir
ay içinde yurda dönmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar
Kurulu kararı ile vatandaşlıktan çıkarılabilir
Bu hüküm, Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaşı
olanlar hakkında da uygulanabilir
III - Seçme hakkı ile kayıp
1 Türk vatandaşlığını kazanan çocuklar

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

Madde 27 - Aşağıdaki Türk vatandaşları reşit olmalarından başlıyarak iki yıl
içinde Türk vatandaşlığından ayrılabilirler:
a) (Değişik: 13/2/1981 - 2383/8 md) Analarına bağlı olarak doğumla Türk va-
tandaşı oldukları halde doğumla veya sonradan yabancı babalarının vatandaşlığını
kazananlar,
b) Evlatlığa alınmakla Türk vatandaşı olanlar,
c) Doğum yeri esasına göre Türk vatandaşı oldukları halde, sonradan ana veya
babasının vatandaşlığını kazananlar,
ç) Herhangi bir şekilde Türk vatandaşlığını kazanmış olan ana veya babaları-
na bağlı olarak Türk vatandaşı olanlar
Yukardaki hükümler gereğince vatandaşlıktan ayrılma ilgiliyi vatansız kıla-
cak ise, bu hak kullanılmaz
2 Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadın

Madde 28 - 5 inci madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan ka-
dınlar evliliğin sona ermesinden başlıyarak üç yıl içinde evlenmeden önce sahip
oldukları Devlet vatandaşlığını muhafaza ettikleri veya bu vatandaşlığa dönebil-
dikleri takdirde Türk vatandaşlığından ayrılabilirler
IV - Kaybın sonuçları
1 Yabancı muamelesi ve saklı tutulan haklar: (1)

Madde 29 - (Değişik: 7/6/1995 - 4112/2 md)
Bu kanun gereğince Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden
başlayarak yabancı muamelesine tabi tutulur Ancak, doğumla Türk Vatandaşlığını
kazanmış olup da sonradan Bakanlar Kurulundan çıkma izni almak suretiyle yaban-
cı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler ve bunların kanuni mirasçıları,
Türkiye Cumhuriyetinin milli güvenliği ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı
kalmak kaydıyla ülkede ikamet, seyahat, çalışma, miras, taşınır ve taşınmaz mal
iktisabı ile ferağı gibi konularda Türk Vatandaşlarına tanınan haklardan aynen
yararlanmaya devam ederler 33 ve 35 inci maddeler hükümleri saklıdır
2 Evlenmede çocuklar

Madde 30 - Yabancı ile evlenmek suretiyle 19 uncu madde gereğince Türk va-
tandaşlığını kaybeden kadının bu evlenmeden önceki küçük çocukları;
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız olması,
Hallerinde analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler Bu fıkra
gereğince Türk vatandaşlığının kaybı, çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muva-
fakatine bağlıdır
Yukarıdaki fıkra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı çocukları vatansız kı-
lacak ise, çocuklar Türk kalırlar
3 Vatandaşlıktan çıkma
A) Eş:

Madde 31 - Vatandaşlıktan çıkma eşin vatandaşlığına tesir etmez
B) Çocuklar:

Madde 32 - (Değişik birinci fıkra: 13/2/1981 - 2383/9 md) Türk vatandaşlı-
ğından çıkan babanın küçük çocukları,
-----------------
(1) Bu madde başlığı, 7/6/1995 tarih ve 4112 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle de-
ğiştirilmiş olup, metne işlenmiştir
a) Ananın ölmüş bulunması,
b) Ananın yabancı olması,
c) Velayetin babada bulunması,
Hallerinde babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler
Ananın Türk vatandaşlığından çıkması küçük çocuğun vatandaşlığına tesir et-
mez Ancak vatandaşlıktan çıkan ananın küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın yabancı olması,
ç) Velayetin anada bulunması,
Hallerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler,
Baba veya anaya bağlı olarak vatandaşlığın kaybı; çocuk, 15 yaşından büyük
ise,yazılı muvafakatine bağlıdır
Yukarıdaki hükümler gereğince vatandaşlığın kaybı çocukları vatansız kılacak
ise, çocuklar Türk kalır
4 Vatandaşlığın iptali

Madde 33 - İptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşı olmuş eş
ve çocuklar hakkında da hüküm ifade eder
İptal kararının hükümleri geriye yürümez
Vatandaşlığı iptal edilenlerin mallarının tasfiyesi ile kendilerinin sınır
dışı edilmeleri lüzumlu görüldüğü takdirde bu husus iptal kararında belirtilir
Bu gibiler en geç bir yıl içinde Türkiye`deki mallarını tasfiye ederek ikametgah
ve iş merkezlerini yurt dışına nakil ve memleketi terketmek zorundadır Aksi
halde, malları Hazinece satılarak bedelleri nam ve hesaplarına milli bir bankaya
yatırılır ve kendileri de sınır dışı edilir Bu kişiler iptal kararı aleyhine
Danıştay`a başvurdukları takdirde, malların tasfiyesi ve sınır dışı işlemleri
dava sonuna bırakılır

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

5 Kaybettirme ve çıkarma
A) Genel olarak:

Madde 34 - Kaybettirme ve çıkarma kararları şahsidir İlgilinin eş ve ço-
cuklarına tesir etmez
B) Çıkarma:

Madde 35 - 26 ncı madde gereğince vatandaşlıktan çıkarılan kişilerin Türki-
ye`de bulunan malları Hazinece tasfiye edilir Ve bedelleri nam ve hesaplarına
milli bir bankaya yatırılır Bu kişiler çıkarma kararı aleyhine Danıştay`a baş-
vurduğu takdirde malların tasfiyesi dava sonuna bırakılır
Bu gibiler Türkiye`de yerleşmemek ve genel hükümlere tabi olmak şartiyle
Türkiye`ye gelebilirler
Vatandaşlıktan çıkarma kararının ilgiliye tebliğinden veya Resmi Gazete ile
yayınlanmasından önce Türkiye`ye dönenler hakkında vatandaşlıktan çıkarma işlemi
durdurulur
Türk vatandaşlığından çıkarılanlar hiçbir şekilde yeniden Türk vatandaşlığı-
nı kazanamazlar
6 Seçme hakkı ile kayıp
A) Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan kişinin eşi ve çocukları:

Madde 36 - Bu kanunun vatandaşlıktan çıkmanın sonuçlarını düzenliyen 31 ve
32 nci maddeleri, 27 nci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaş-
lığından ayrılan kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da uygulanır
B) Seçme hakkı ile Türk vataşdaşlığından ayrılan kadının çocukları:

Madde 37 - Evlenme ile Türk vatandaşlığına geçen analarına bağlı olarak Türk
vatandaşlığını kazanan küçük çocuklar, kadının 28 inci madde uyarınca seçme hak-
kını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılması halinde, analarına bağlı olarak
Türk vatandaşlığını kaybederler
Kadına Türk vatandaşlığını kazandıran evlenmeden olan küçük çocukları, 32
nci maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen şartlarla seçme hakkını kullanan
analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler
ÜÇÜNÇÜ BÖLÜM
Türk Vatandaşlığının İspatı ve Yargı Yolu
I - Türk vatandaşlığının ispatı
1 İspat şekli

Madde 38 - Türk vatandaşlığının ispatı herhangi bir şekle tabi değildir
Aşağıdaki resmi kayıt ve belgelerle benzerleri, aksi sabit oluncaya kadar
ilgilinin Türk vatandaşı olduğuna karine teşkil eder
a) Türkiye Cumhuriyeti nüfus sicili kayıtları,
b) Nüfus hüviyet cüzdanları,
c) Pasaport ve pasaport yerine geçen belgeler,
ç) Türk konsolosluklarınca verilen vatandaşlık ilmühaberleri
2 İdari makamlar

Madde 39 - Bir kimsenin Türk vatandaşı olup olmadığı hakkında Türk makamla-
rınca tereddüde düşüldüğü takdirde bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur
II- Yargı yolu
1 Danıştay

Madde 40 - Türk vatandaşlığı hakkında idari makamlarca her ne şekilde olursa
olsun verilen kararlar aleyhine Danıştaya başvurulabilir
2 Danıştay dışı yargı organları

Madde 41- Danıştay dışında herhangi bir Türk yargı organı önünde bir kimse-
nin Türk vatandaşı olup olmadığı iddia edilir veya ilgili organ tarafından te-
reddüde düşülürse bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur İçişleri Bakanlığı
en geç bir ay içinde kararını bildirir
İçişleri Bakanlığınca verilen kararın davaya bakmakta olan mahkemece taraf-
lara tebliğinden başlayarak bir ay içinde ilgililerce Danıştaya başvurulmadığı
takdirde Bakanlık kararı kesinleşir
2 nci fıkrada, belirtilen şekilde Danıştaya başvurulursa, bakılmakta olan
dava, karara kadar durdurulur Sözü edilen fıkra gereğince yapılan müracaatları
Danıştay üç ay içinde kesin olarak karara bağlar
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
I - Evlenmede vatandaşlıkla ilgili beyan

Madde 42 - 5 ve 19 uncu maddelerdeki beyanlar,
a) Evlenme, evlendirmeye yetkili Türk makamları önünde yapıldığı takdirde,
evlenme sırasında o makama,
KANUNLAR, AĞUSTOS 1992 (Ek- 13)
b) Evlenme,evlendirmeye yetkili yabancı makamlar önünde yapıldığı takdirde
evlenmeyi tescil ile görevli Türk makamlarına, evlenme akdinde başlıyarak bir
aylık süre içinde, yazılı olarak yapılır
Birinci fıkraya uygun olarak yapılan beyanı alan makam evlenmenin tesciline
ait muameleli evrak ile birlikte, bunu ilgili nüfus memurluğuna gönderir
II - Seçme hakkını kullanma sekli

Madde 43 - 12,13,27 ve 28 inci maddeler uyarınca seçme hakkı İçişleri Bakan
lığına gönderilmek üzere mahallin en büyük mülkiye amirliğine ve yabancı memle-
ketlerde de Türkiye elçilik veya konsolosluklarına yazılı bildiride bulunmak
suretiyle kullanılır
III - Maddi hataların düzeltilmesi

Madde 44 - Bu kanuna göre alınan kararlarda maddi bir hata bulunduğu sonra-
dan anlaşılırsa bu kararı veren makam düzeltme veya değiştirme kararı alabilir
IV - Resmi Gazete ile yayın

Madde 45 - (Değişik : 20/4/1989 - 3540/3 md)
Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına alınanlardan gerekli görülen-
ler ile Türk vatandaşlığını kaybedenlerin tam hüviyetleri Resmi Gazete`de yayım-
lanır
Bunlardan adresi bilinmeyenler hakkında ilanen tebliğ, bu yayım tarihinden
itibaren bir yıl sonra yapılmış sayılır
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
I - Kaldırılan kanun ve hükümler

Madde 46 - 431 sayılı kanunla ekleri ve İskan Kanununun vatandaşlıkla ilgili
hükümleri saklı kalmak şartiyle 1041 ve 1312 sayılı kanunlarla bu kanuna aykırı
diğer hükümler kaldırılmıştır
II - Geçici hükümler
Kayıp kişiler

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

Geçici Madde 1 - Milli Mücadeleden sonra, "avdeti gayricaizdir" şerhini havi
Büyük Millet Meclisi Hükümeti veya işgal devletlerinin İstanbul temsilcileri
tarafından verilen pasaportlarla veya belgeleri olmaksızın Türkiyeden 1930 yılı-
nın sonuna kadar ayrılmış bulunup da halen ölü veya sağ oldukları bilinmiyen ve
sadece nüfus sicillerinde kayıtlı bulunan kişiler, bu kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte Türk vatandaşlığını kaybetmiş sayılırlar
Gerekli işlemler İçişleri Bakanlığınca yapılır
Iskat edilenlere verilen talep hakkı

Geçici Madde 2 - Tabiiyeti Osmaniye Kanunnamesi ile 1312 sayılı Türk Vatan-
daşlığı Kanunu hükümlerine göre ıskat edilmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişi-
ler bu kanunun yürürlük tarihinden başlıyarak bir yıl içinde yeniden Türk vatan-
daşlığına girmek isteğinde bulundukları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakın-
ca, görülmediği takdirde, haklarında bu kanunun 8 inci maddesini uygulamaya
Bakanlar Kurulu yetkilidir

Geçici Madde 3 - (Ek: 27/5/1992 - 3808/2 md) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı
Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında Bakanlar Kurulunca
Türk vatandaşlığını kaybettirme kararı alınmış olanların nüfus kütüklerindeki
kayıtları, müracaatlarına ve herhangi bir işleme gerek kalmaksızın İçişleri Ba-
kanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce canlandırılır

Geçici Madde 4 - (Ek: 27/5/1992 - 3808/3 md) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı
Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında Türk vatandaşlığını
kaybettirme işlemi yapılan ve bu nedenle aynı Kanunun 35 inci maddesi gereğince
Türkiye`de bulunan ve Hazinece tasfiye edilen malları veya bu malların milli bir
bankada adlarına açılan hesaba yatırılmış olan bedelleri, hak sahiplerine iade
edilir
Kaybettirme işlemi aleyhine Danıştay`da açılmış ve henüz karara bağlanmamış
olan davalar düşer

Ek Geçici Madde 1 - (Ek: 13/2/1981 - 2383/12 md)
1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan ıskat
edilmiş veya başka bir nedenle vatandaşlığımızı kaybetmiş doğuştan Türk vatan-
daşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük tarihinden başlayarak 2 yıl içinde yeni-
den Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa alınmala-
rında bir sakınca görülmemesi halinde,haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci mad-
desini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir

Ek Geçici Madde 2 - (Ek: 13/2/1981 - 2383/12 md)
22/5/1964 tarihinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar Türk anadan
doğan ve doğumla Türk vatandaşlığını kazanmayan küçükler ana, baba ya da yasal
temsilcilerinin başvurmaları halinde analarına bağlı olarak doğumlarından
başlayarak Türk vatandaşı olurlar
Ana, baba veya yasal temsilcilerinin başvurmamaları halinde çocuğun Türk
Medeni Kanununa göre reşit olmasından itibaren 3 yıl içinde seçme yolu ile Türk
vatandaşlığını kazanma hakkı saklıdır
III- Yürürlük

Madde 47 - Bu Kanun yayımından üç ay sonra yürürlüğe girer
IV- Yürütme

Madde 48 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür
*
* *
11/2/1964 TARİHLİ VE 403 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER :
1) 20/4/1989 tarihli ve 3540 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:
Geçici Madde - 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatan-
daşlıktan ıskat edilmiş, doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun
yürürlük tarihinden başlayarak iki yıl içinde yeniden Türk vatandaşlığına girmek
isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmemesi ha-
linde, haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükümlerini uygulamaya
Bakanlar Kurulu yetkilidir
KANUNLAR,AĞUSTOS 1992 (Ek - 13)
403 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
________________________________
Yürürlükten Kaldırılan
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarih Sayısı Maddesi
--------------------------------------- ------------ --------- -----------
11/2/1964 tarih ve 403 sayılı Kanunun
12 nci maddesinin (a) bendi 13/2/1981 2383 11
11/2/1964 tarih ve 403 sayılı Kanunun
25 inci maddesinin birinci fıkrasının
(g) bendi ile ikinci fıkra 29/5/1992 3808 1
11/2/1964 tarih ve 403 sayılı Kanunun
20 nci maddesinin (b) fıkrası 7/6/1995 4112 1
403 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
------------- ------------------------------------------ --------------------
2383 --- 17/2/1981
3540 --- 29/4/1989
3808 --- 4/6/1992
4112 --- 12/6/1995

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA BAĞLI YÜKSEK VE ORTA
DERECELİ OKULLAR ÖĞETMENLERİ İLE İLKOKUL
ÖĞRETMENLERİNİN HAFTALIK DERS SAATLERİ İLE
EK DERS ÜCRETLERİ HAKKINDA KANUN (1)
Kanun Numarası : 439
Kabul Tarihi : 5/3/1964
Yayımlandığı RGazete : Tarih : 12/3/1964 Sayı: 11654
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt:3 Sayfa: 1821

Madde 1 - A) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yüksek okullar öğretmenleri
maaşları karşılığı olarak haftada oniki saat ders okutmakla yükümlüdürler
Bu öğretmenlere, okullarında veya dengi okullarda ihtısasları içinde haftada
altı saate kadar ücretle mecburi ek ders verilebilir Bu mecburiyet dışında
muvafakat ettikleri takdirde kendilerine okullarında, dengi veya orta dereceli
resmi ve özel okullarda altı saate kadar daha ücretle ek ders verilebilir (2)
B) Yüksek dereceli meslek ve teknik okulları atelye öğretmenleri maaşları
karşılığı olarak haftada onaltı saat atelye meslek dersi okutmakla yükümlüdür-
ler
Bunlara, haftada onaltı saate kadar ücretle mecburi ek atelye, meslek dersi
ve ekzersiz verilebilir
C) Yüksek dereceli okullar asistanları ilgili ders öğretmeninin muvafakati
ve bölüm öğretmenlerinin kararı ile haftada altı saate kadar ders okutabilirler
Bunlara, hiçbir okulda ücretli ek ders verilemez Ancak yönetmeliklerinde
saptanmış bulunan ödevlerine karşılık kendilerine aylıklarından başka her ay
ikiyüz lira verilir
Bilimsel özerkliği olan ve özel kanunla kurulan yüksek öğretim kurumları
öğretim üyeleri ve yardımcıları hakkındaki hükümler saklıdır

Madde 2 - Lise derecesinde bir öğrenim üzerine en az bir yıllık,beş yıllık
meslek okulu öğrenimi üzerine en az iki yıllık bir meslek öğrenimi veren öğretim
kurumları ve kursları öğretmenleri hakkında birinci madde hükümleri uygulanır

Madde 3 - A) Orta dereceli okulların ikinci devre genel bilgi ve meslek
dersleri öğretmenleri maaşları karşılığında ve ihtısasları içinde haftada (15)
birinci devre genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri de maaşları karşılı-
ğında ve ihtısasları içinde (18) saat ders okutmakla yükümlüdürler
-----------------------------
(1) Kanunun başlığı 22/6/1978 gün ve 2157 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle yu-
karıdaki şekilde değiştirilmiştir
(2) 14 Temmuz 1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu
maddesinin, 30/5/1974 tarih ve 12 sayılı KHK`nin 1 inci maddesi ve
15/5/1975 tarih ve 1897 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile değişik hükmü
gereğince, ücretle verilecek ek ders saatlerinin sayısı ve diğer hususlar
ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun Kararı ile tespit olunur
Bu konuda 17/3/1986 tarih ve 19050 sayılı Resmi Gazete`de yayınlanan
25/1/1986 tarih ve 86/10340 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına bakınız
Bu öğretmenlere okullarında veya dengi okullarda ihtısasları içinde haftada
(6) saate kadar ücretle mecburi ek ders verilebilir Bu mecburiyet dışında
muvafakatleri ile okullarında resmi ve özel dengi okullarda ikinci devre öğret-
menlerine dokuz, birinci devre öğretmenlerine altı saate kadar daha ihtısasları
içinde ücretle ek ders ve ekzersiz çalışmaları verilebilir
Birinci devre öğretmenlerinden olup da okuttukları derslerin tamamı veya
çoğu ikinci devreden verilenlerin ders sayılarının tesbitinde ikinci devre
öğretmenleri gibi işlem yapılır
B) Orta dereceli mesleki ve teknik öğretim okulları atelye ve tatbikat
öğretmenleri ile akşam sanat okulları atelye ögretmenleri, okullarında veya
diğer dengi mesleki ve teknik okul ve kurslarında maaşlarına karşılık haftada
(20) saat atelye ve meslek dersi okutmakla yükümlüdürler
Bu öğretmenlere ayrıca haftada (20) saate kadar mecburi, (4) saat de ihtiya-
ri olarak ücretle ek atelye, meslek dersi ve ekzersiz verilebilir
Köy, ilçe ve bölge kursları öğretmenleri haftada (28) saat atelye dersi
okutmakla yükümlü tutulurlar
Bunlara ayrıca haftada (16) saate kadar ücretle ek atelye dersi verilebilir

Madde 4 - Devlet konservatuvarları yüksek devre esas ders öğretmenleri
maaşları karşılığı haftada sekiz, yardımcı ders öğretmenleri haftada on, orta
devre esas ders öğretmenleri haftada on, yardımcı ders öğretmenleri haftada
oniki saat ders okutmakla yükümlüdürler (1)
Bunlardan, yüksek devre öğretmenlerine, okullarında veya dengi okullarda
ihtisasları içinde altı, orta devre öğretmenlerine dokuz saate kadar ücretle
mecburi ek ders, ayrıca muvafakat ettikleri takdirde konservatuvarda veya dengi
resmi ve özel okullarda altı saate kadar da ücretle ek ders verilebilir
Konservatuvar genel bilgi dersleri oğretmenleri hakkında tayin edildikleri
devreye göre birinci ve üçüncü maddeler hükümleri uygulanır

Madde 5 - Yüksek ve orta dereceli okullar öğretmenlerine okullarında veya
dengi okullarda maaşları karşılığı okutacakları ders saatini dolduracak kadar
ders bulunmadığı takdirde daha az ders verilmesi caizdir Şu kadar ki, Milli
Eğitim Bakanlığı mecburi ders saatlerinden daha az miktarda ders saati verilen
öğretmenlerin mütebaki ders saatlerini münasip göreceği diğer dengi okullarda
ihtisasları içindeki derslerle tamamlatır
Orta dereceli okul öğretmenlerinden kendilerine ücretle mecburi ders veri-
lemiyen veya kısmen verilebilenlerden ihtiyaç halinde ikinci devre öğretmenleri-
ne haftada (15) birinci devre öğretmenlerine haftada (12) saate kadar muvafakat-
leri ile ihtısasları dışında ücretle ek ders verilebilir
----------------------
(1) Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı hakkındaki 41 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair 28/3/1983 tarih ve 2809 sayılı
Kanunun 9 uncu maddesi ile, Ankara Devlet Konservatuvarı, Güzel Sanatlar
Fakültesine bağlanarak Hacettepe Üniversitesi içine alınmış; 16 ncı
maddesi ile de İstanbul Devlet Konservatuvarı Güzel Sanatlar Fakültesine
bağlanarak,Mimar Sinan Üniversitesi içine alınmıştır Meslek Yüksek
Okullarıda aynı Kanun ile Yüksek Öğretim Kurumları Teşkilatı kapsamına
alınmış olup, 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve
11/10/1983 tarih ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunları ile
asgari ders saatleri ve ek ders saat ücretleri düzenlenmiştir

Madde 6 - Yüksek okullarda (Yüksek devresi bulunan konservatuvarlar dahil)
müdürlük, müdür başyardımcılığı, müdür yardımcılığı yapan öğretmenler haftada
dört saate kadar ders okutmakla yükümlüdürler Bunlara,ihtisasları içinde hafta-
da sekiz saate kadar ücretle ders verilebilir (1)
Orta dereceli okullarda müdürlük, müdür başyardımcılığı, eğitim şefliği, mü-
dür yardımcılığı yapan öğretmenler haftada altı saate kadar ders okutmakla yü-
kümlüdürler Bunlara, ihtisasları içinde veya muvafakat ettikleri takdirde
ihtisasları dışında haftada oniki saate kadar ücretle ek ders ve ekzersiz veri-
lebilir

Madde 7 - Öğretmenler için bu kanunla tesbit olunan azami ders ve ekzersiz
çalışmaları miktarı ek görev veya başka bakanlık ve kurumlar emrinde öğretmen-
likler alınması şeklinde dahi olsa hiçbir suretle aşılamaz

Madde 8 - Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her dereceli okullara meslekten
ögretmen bulunmaması halinde:
a) Yüksek dereceli okullara üniversite ve yüksek okul mezunları ile dengi
yabancı üniversite ve yüksek okul mezunları,
b) Orta dereceli okullara orta öğretim öğretmenliği şartlarını taşıyanlarla
ilkokul öğretmenliği yapanlar ve ev işleri dersi için de mesleki ve teknik
öğretim kurslarında öğretmenlik yapmakta olanlar,
Geçici olarak ücretle öğretmen atanabilirler
Bunlardan, resmi bir görevi bulunanlara haftada sekiz, resmi görevi bulunmı-
yanlardan yüksek öğretim kurumlarına atananlara oniki, orta dereceli kurumlara
atananlara yirmidört saate kadar ders verilebilir

Madde 9 - Öğretmenlerin yukardaki maddelere göre kabulüne mecbur oldukları
görevlerin herhangi birinden çekilmeleri esas vazifelerinden istifa etmiş sayıl-
malarını gerektirir
Öğretmenlikte veya Milli Eğitim hizmetlerinde yirmibeş yılı tamamlıyanlara
muvafakat etmedikleri takdirde ek ders verilemez

Madde 10 - Yüksek okullarda ikinci maddede belirtilen okul ve kurslarda ek
ders okutacak öğretmenlere her ders saati için gündüz onbeş, akşam yirmi, mühen-
dis yetiştiren teknik okullarda her ders saati için gündüz yirmi, akşam yirmi-
beş, orta dereceli okullarda mesleki eğitim merkezleri ve çeşitli kurslarda her
ders saati için gündüz on, akşam onbeş lira ücret ödenir (Akşam öğretimi saat
17 den sonra başlıyan öğretimdir Cumartesi günü saat 14 den sonra ve pazar günü
yapılan öğretim de akşam öğretimi hükmündedir)
Devlet Konservatuvarları yüksek devre esas ders ögretmenliğine atananlar
hakkında, okuttukları dersler hangi devrede olursa olsun, yüksek okul öğretmen-
leriyle ilgili ücret hükümleri uygulanır
Milli Eğitim elemanlarının yetiştirilme ve geliştirilmesiyle ilgili olarak
açılacak her çeşit kurslarda görev alacak öğretmenlere her ders saati için yirmi
lira ücret verilir
Meslekten öğretmen bulunmaması halinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı
okullara geçici olarak atanan öğretmenlere her ders saati için yüksek okullarla
ikinci madde de belirtilen okul ve kurslarda gündüz onbeş, mühendis yetiştiren
Teknik
----------------
(1) Bu konuda 4 üncü maddenin dipnotuna bakınız
Okullarda gündüz yirmi, akşam yirmibeş, orta dereceli okullarla mesleki eğitim
merkezleri ve çeşitli kurslarda sekiz lira ücret ödenir
Mesleki ve Teknik Okul ve eğitim kurumlarındaki atelye ve şube şeflerine
maaşlarından ve ek ders ücretlerinden başka ayda (75 - 150) lira arasında şeflik
ücreti verilir

Madde 11 - Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda Milli Güvenlik bilgisi
dersi öğretmenliğine,Genelkurmay Başkanlığınca yapılan yönetmelik esaslarına
göre atanacak subaylara bu okullarda okutacakları her ders saatleri için on lira
ücret verilir Bunlar hakkında 7/5/1947 tarih ve 5044 sayılı kanunun 4 üncü mad-
desinin son fıkrası hükümleri uygulanmaz

Madde 12 - Milli Eğitim Bakanlığı lüzum gördükçe yabancı uyruğunda bulunan-
ları kadrosundan ayıracağı maaş karşılığında ücretle öğretmen olarak çalıştıra-
bilir

Madde 13 - Ücretli öğretmenlikler ve yabancı uyruklu öğretmenlere ödenecek
maaş karşılığı ücretler kazanılmış hak sayılmaz

Madde 14 - Bu kanuna göre ödenecek ücretler hakkında 4178 sayılı kanunun
1 inci maddesi uygulanmaz

Madde 15 - 1702 aayılı kanunun 3 üncü maddesi (Bütun ek ve tadilleriyle)
3007 sayılı kanunun 6 ncı maddesi ve aynı kanunun 6836 sayılı kanunla değişik
7 ve 8 inci maddeleri, 4274 sayılı kanunun 46 ncı maddesinin 6234 sayılı kanunla
değişik birinci fıkrası, 3829 sayılı kanunun 14 üncü maddesi ve 7143 sayılı ka-
nun hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır
Bu kanundaki ders saatleri ve ücretleri ile şube şeflikleri ücretlerine mü-
taallik hükümler Tarım Bakanlığına bağlı her derecedeki okul öğretmenleri hak-
kında da tatbik olunur

Ek Madde 1 - (Değişik: 3/4/1998 - 4359/7 md)
Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurs-
larında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumların-
da görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş
öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdürler Bunlara; kanun, tüzük,
yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi
için zorunlu olarak ek ders görevi verilir
Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer
eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev
alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının
ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan
öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve
yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sa-
yılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir
İkinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri
Sınıfına dahil denetim elemanlarına da ek ders ücreti ödenir
Ayrıca ek ders saatlerinin hesaplanmasında, öğretmenlerin hazırlık ve plan
çalışmaları için de ek ders ücreti ödenir

Madde 16 - Bu kanunun ders sayıları ile ilişkin hükümleri yayımı tarihinden,
Akşam okulları hakkındaki hükümleri yayımını takibeden aybaşından itibaren,
Diğer ücretlerle ilgili hükümleri 1/3/1964 tarihinden itibaren yürürlüğe
girer

Madde 17 - Bu kanunun hükümlerini Maliye ve Milli Eğitim Bakanları yürütür
439 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No Farklı tarihte Yürürlüğe giren Maddeler giriş tarihi
---------- -------------------------------------------- -------------------
2157 --- 1/3/1978
4359 1,2,3 ve 14 üncü maddeleri 1/1/1998
Diğer maddeleri 4/4/1998

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

KANUN DIŞI YAKALANAN VEYA TUTUKLANAN
KİMSELERE TAZMİNAT VERİLMESİ HAKKINDA
KANUNUN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞ
HÜKÜMLERİ
Kanun Numarası : 466
Kabul Tarihi : 7/5/1964
Yayımlandığı R Gazete : Tarih: 15/5/1964 Sayı: 11704
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 3 Sayfa: 2222
1 - 10/1/1991 tarih ve 3696 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri (Madde numaraları: 1, 4, 5)

Madde 1 bent (8) - (7/5/1964 tarih ve 466 sayılı Kanunun hükmüdür)
8 Aynı cins suçtan mahküm olanlar, itiyadi suçlular ve suç işlemeyi meslek
veya geçinme vasıtası haline getirenler, 6 ve 7 nci bendler hükümlerinden fayda-
lanamazlar

Madde 4 - (7/5/1964 tarih ve 466 sayılı Kanunun Hükmüdür)
Tazminatın miktarını tayinde zarar talebinde bulunanların birinci maddede
yazılı işlemlerin yapılmasına sebep olan ihmali veya kusurlu hareketleri de na-
zara alınır
Tazminat talebine esas olan işlemlere tamamiyle kendi ihmali veya kusurlu
hareketleri ile sebep olanlara tazminat verilmez

Madde 5 fıkra dört - (7/5/1964 tarih ve 466 sayılı Kanunun hükmüdür)
Dava sonunda o kişi beraet ederse ihtiyati haciz kalkar; mahküm olduğu tak-
dirde ödenen tazminat hükme lüzum olmaksızın Hazineye geri alınır veya ihtiyati
haciz konmuş ise genel hükümler uygulanır
MÜLGA HÜKÜMLER, ŞUBAT 1991 (EK-5)

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM

KANUN DIŞI YAKALANAN VEYA TUTUKLANAN
KİMSELERE TAZMİNAT VERİLMESİ
HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 466
Kabul Tarihi : 7/5/1964
Yayımlandığı RGazete: Tarih: 15/5/1964 Sayı: 11704
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 3 Sayfa: 2222

Madde 1 - 1Anayasa ve diğer kanunlarda gösterilen hal ve şartlar dışında
yakalanan veya tutuklanan veyahut tutukluluklarının devamına karar verilen;
2 Yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddialar kendilerine
yazılı olarak hemen bildirilmiyen;
3 Yakalanıp veya tutuklanıp da kanuni süresi içinde hakim önüne çıkarılmı-
yan;
4 Hakim önüne çıkarılmaları için kanunda belirtilen süre geçtikten sonra
hakim kararı olmaksızın hürriyetlerinden yoksun kılınan;
5 Yakalanıp veya tutuklanıp da bu durumları yakınlarına hemen bildirilmi-
yen;
6 Kanun dairesinde yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında
kovuşturma yapılmasına veya son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına veyahut
beraetlerine veya ceza verilmesine mahal olmadığına karar verilen;
7 Mahküm olup da tutuklu kaldığı süre hükümlülük süresinden fazla olan
veya tutuklandıktan sonra sadece para cezasına mahküm edilen kimselerin
uğrıyacakları her türlü zararlar, bu kanun hükümleri dairesinde Devletçe
ödenir
8(Mülga: 10/1/1991 - 3696/3 md)

Madde 2 - 1 inci maddede yazılı sebeplerle zarara, uğrıyanlar, kendilerine
zarar veren işlemlerin yapılmasına esas olan iddialar sebebiyle haklarında açı-
lan davalar sonunda verilen kararların kesinleştiği veya bu iddiaların mercile-
rince karara bağlandığı tarihten itibaren üç ay içinde, ikametğahlarının
bulunduğu mahal ağır ceza mahkemesine bir dilekçeyle başvurarak uğradıkları
her türlü zararın tazminini istiyebilirler
Dilekçede, zarar isteminde bulunan kimsenin açık adresinin, zarara sebebi-
yet verdiği ileri sürülen işlemlerin özetinin, zararın dayandığı sebepler ile
sübut delillerinin ve tazmini istenen zararın neden ibaret olduğunun yazılı
olması ve sübut delillerinin dilekçeye bağlı olarak verilmesi gereklidir
(Ek cümle: 10/1/1991 - 3696/1 md) Dilekçeye delillerini bağlı olarak ibraz et-
meyenlere Mahkeme, delillerini ibraz için 1 aylık süre verir
Yukardaki fıkrada yazılı hususları kapsamıyan dilekçe, mahkeme karariyle
reddolunur
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)
Tazminat istemine esas olan işlem işi hükme bağlıyan ağır ceza mahkemesince
yapılmışsa, bu istemi incelemeye yetkili mahkeme, en yakın yer ağır ceza
mahkemesidir,

Madde 3 - 2 nci maddede yazılı yetkili mahkeme, zarar istemine dair dilekçe
üzerine,üyelerinden birisini işin incelenmesiyle görevlendirir Görevlendirilen
üye, ilk önce, istemin kanuni süre içerisinde yapılmış olup olmadığını inceler
İstem süresi içinde yapılmışsa, görevli üye, hüküm ve karar dosyasını aldırtmak,
her türlü incelemeleri yapmak ve gerekiyorsa, tazminat isteminde bulunan kimseyi
de dinlemek suretiyle delilleri topladıktan sonra, yazılı düşüncesini bildirmesi
için evrakı Cumhuriyet Savcılığına gönderir
Mahkeme, Cumhuriyet Savcısının yazılı görüşü üzerine, duruşma yapmaksızın
kararını verir
Bu karar aleyhine tebliğ tarihinden başlayarak bir hafta içinde temyiz
yoluna başvurulabilir

Madde 4 - (Mülga:10/1/1991 - 3696/3 md)

Madde 5 - Haklarında kovuşturma yapılmasına veya son soruşturmanın açılması-
na yer olmadığına karar verilmesi sebebiyle tazminat alanlardan aynı işten dola-
yı haklarında yeniden dava açılanlara;ve
Beraet kararı sebebiyle tazminat alanlardan beraet hükmü aleyhine muhakeme-
nin iadesi isteminin kabulü ile haklarında yeniden duruşma yapılmasına karar
verilenlere;
Ödenen tazminat miktarınca o kişinin malları üzerine Hazinece ihtiyati haciz
konulabilir
(Değişik:10/1/1991 - 3696/2 md) Dava sonunda o kişi beraat ederse ihtiyati
haciz kalkar İhtiyatı haciz konduğu tarihten kalktığı tarihe kadar geçen süre
içerisinde beraat eden kişinin bir zararı doğmuşsa bu Kanuna göre yetkili Ağır
Ceza Mahkemesi talebi üzerine zararın tazminine karar verebilir
Mahküm olduğu takdirde ödenen tazminat hükme lüzum kalmaksızın Hazineye geri
alınır veya ihtiyatı haciz konmuş ise genel hükümler uygulanır

Madde 6 - Bu kanun hükümleri disiplin yönünden yapılan tutuklamalar ve alı-
nan tedbirlere uygulanmaz

Madde 7 - Tazminat talebi kabul olunmıyan kimsenin sebebiyet verdiği masraf
da, kendisine yükletilir

Madde 8 - Yabancı devlet tabiiyetinde bulunan kimseler hakkında bu kanunun
uygulanması,o devletin Türk vatandaşlarına aynı esasları uygulamakta bulunmasına
bağlıdır

Madde 9 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer

Madde 10 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür
3868-1
466 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
----------- ------------------------------------------- ----------------
3696 --- 18/1/1991
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)
3868-2
466 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN YÜRÜRLÜKTEN
KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
______________________________
Yürürlükten Kaldırılan
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
------------------------------------ ------------- ---------- -----------
466 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin
8 inci fıkrası ile 4 üncü maddesi 10/1/1991 3696 3

__________________
MUHAMMET

SEN HİÇ BÖYLE GÜZEL BAKMAZDIN BİRTANEM
BURAM BURAM AŞK TÜTMEZDİ GÖZLERİN
VE BEN GÖZLERİNE BAKTIKÇA
BÖYLESİNE DÖNMEZDİ BAŞIM